Taras Şamba
Devlet başkanlığı seçimleri
Seçimler demokratik ölçütler çerçevesinde, oldukça başarılı geçti. Bu, seçimleri izlemek için çeşitli ülkelerden gelen 100’den fazla gözlemci tarafından da aynı şekilde değerlendirildi. Ben bu seçimlerin bir kez daha dünya toplumuna Abhazya’nın demokratik bir ülke olduğunu gösterdiğine inanıyorum.
Rusya-Abhazya ilişkileri
Abhazya ve Rusya arasında her zaman sıkı ilişkiler oldu. Demografik, politik, ekonomik, dini… Abhazya objektif olarak tüm parametreleri ile Rusya’ya eğilimli. Ülkenin refahı, güvenliği ve gelişimi birçok açıdan Rusya’ya bağlı ve Abhazya halkı bunu, bu şekilde kabul ediliyor.
Bağımsızlığın tanınması
Abhazya hakkında çifte standart uygulanmaya devam ediyor. Farz edelim, Avrupa konseyi, Avrupa ülkeleri ve Abhazya arasında ekonomik ve insani ilişkiler kurulmasına karşı çıkmıyor. Abhazya, birçok faydalı şeyin yapılabileceği, iklim ve coğrafya açısından da bereketli bir bölge. Bundan dolayı Almanya, Fransa, İtalya ve İsviçre’den işadamları geliyor. İsrail’den birkaç defa heyetler geldi. Onlar bizimle işbirliği yapmak istiyor, ancak bunu bizi tanımadan yapmak istiyorlar.
Geçenlerde öğrendim ki -hatta komik geldi- ABD Senatosu Abhazya’yı, Gürcistan’ın bölgesel bütünlüğünü tanımaya çağırıyor. Meseleyi böyle gündeme getirmek, tarihten ve bugünün gerçeklerinden bihaber olmak demektir. Veya bu sadece, “güç var, akla gerek yok” atasözünü haklı çıkaran bir yüzsüzlük… Sonuçta Abhazya’nın önünde elde ettiği iyi ilişkiler ve büyük bir vizyon var. Sıkça Abhazya’yı tanıyanların az olduğu ile ilgili spekülasyon yapılıyor. Tanınma, Abhazya pasaportu ile onu tanıyan ülkelere gitmek için gerekebilirdi, ancak sevindiricidir ki, Abhazya nüfusunun yüzde sekseninden fazlasının Rusya pasaportu var. Böylece dünyanın her yerine gidebiliyorlar. Rusya’nın Abhazya’yı işgal ettiği söyleniyor. Bunu söyleyenler arasında Gürcistan da var. Amerikalıların dünyada 138 askeri üssü var, bunların bazıları İngiltere, Almanya ve İtalya gibi ülkelerde. Fakat kimse bu ülkelerin işgal edildiğini söylemiyor. Ama üç bin Rus askeri Abhazya’nın güvenliği için görev yapınca onlar hakkında işgalci deniyor. Bunun hiçbir mantığı yok.
Abhaz diasporası
Diasporadaki Abhazlar yaşadıkları ülkelerin istihbaratı ve batı istihbaratının sıkı baskısı altındalar. Bundan dolayı diaspora parçalanıyor. Ben Türkiye’deki Abhaz diasporasını diğer Kafkasya halkları diasporalarından ayırmak mecburiyetinde kaldım, çünkü sıkı bir baskı vardı. Diaspora eli ile Kafkasya halklarına karşı ‘soykırım’ gerçekleştiren Rusya’ya baskı yapılmaya çalışılıyor. Halbuki tarihi olaylar başka söylüyor. Adıge diasporasını böldüler, Abhazları böldüler, onları Rusya’ya karşı kullanmak için tüm Kafkasya diasporasını parçalıyorlar. Bunu önlemeye yönelik olarak geçenlerde Devlet Duma’da, Türkiye, Suriye, Ürdün, ABD, Avrupa parlamentolarına mensup bazı Kafkasyalı diaspora temsilcilerinin bir görüşmesi oldu. Şimdilik bu diasporalarla sistemli çalışmalar yürütülmüyor, ama onlarla çalışmak gerekiyor. Elbette, Rusya otoritesinin her yönden parçalanmaya çalışıldığı bir dönemde bu kolay bir iş değil. Ancak, sağduyunun her halükarda kazanacağını düşünüyorum.
Vatandaşlık
Abhazya vatandaşlığına sahip olmak isteyen Rusya vatandaşları çifte vatandaşlık aldı ve almaya devam ediyor. Seçimler zamanında Moskova’da seçim noktası oluşturuldu. Abhazların yanı sıra çok sayıda Gürcü, Rus, Ermeni ve Rum Abhazya pasaportları ile oy kullandı. Abhazya pasaportunu almak kolay, bir dilekçeye bakıyor. Devlet Başkanlığı bünyesinde her şikayeti inceleyen bir komisyon çalışıyor. Abhazya pasaportu almak isteyen, Rus vatandaşlarımızdan bazıları için bizzat ben dilekçe yazdım. Sonunda komisyon onların meselelerini olumlu şekilde çözdü.
Turizm
Henüz Sovyet döneminde Aleksey Kosıgin, parlak zekasıyla Gagra’yı, dağlarında kayak yapılan bir yer yapmak istedi. O dönemde teleferik yolu yapıldı, dağdan inip otuz dakika sonra denize girilebilsin diye. Büyük imkanlarımız vardı, peki şimdi? Kaç yıldır Karaçay-Çerkes’den Abhazya’ya yol getirilemiyor. Kuzey Kafkasya’yı Abhazya ile bağlayan yol neden döşenmiyor? Çünkü bunda kişisel çıkarlarını görmüyorlar. Rus ordusu Lübnan’da bir ayda 30 köprü inşa etti. Psou nehri üzerinden ise 10 yıldır bir köprü inşa edilemiyor. (Hatta faaliyette olan köprü kapatıldı) Bu yüzden sınırı geçmek zor.
Sınır problemi
Ben Kuzey Kafkasya Federal Bölge Sivil Meclisi üyesiyim. Kuzey Kafkasya cumhuriyetleri temsilcilerinin konuştuğu ilk toplantıda, onların hepsi sınırlar arasındaki engellerin Kuzey Kafkasya’daki gerginliklerin artmasına yol açtığından bahsettiler ve Abhazya’da durumun sakin olduğunu tek ağızdan ifade ettiler. Kafkasya’da durum ürpertici. Her gün terör eylemleri meydana geliyor, işsizlik oranı çok yüksek. Tüm bunlar öyle bir olumsuz bir hava oluşturuyor ki her cumhuriyet çözülmeye gidiyor.
Andrey Areşev
Rusya-Abhazya ilişkileri
Şu anda, önceki devlet başkanı Sergey Bagapş tarafından temeli atılan Rusya-Abhazya ilişkilerinin önünde çok iyi perspektifler açılıyor. Bence yeni devlet başkanı bu yolda devam edecek ve iki devlet arasındaki karşılıklı ilişkilerde var olan sorunların hem Rusya hem de Abhazya için avantajlı şekilde çözülmesi sağlanacak.
Unutmamak gerekir ki, Rusya Abhazya’nın askeri güvenliğinin temel garantisi olmaya devam ediyor. Rusya, Abhazya’nın temel ekonomik partneri ve Abhaz devletinin diğer bölge ülkeleri ile -Türkiye ve Avrupa ülkeleri- ekonomik ilişkiler geliştirmesini dışlamıyor. Rusya’nın rolü burada oldukça ciddi ve oldukça önemli. Bence Sergey Bagapş’ın devlet başkanlığında oluşturulmuş olan ruh devletlerimizin karşılıklı çıkarını sağlamlaştıracak, geliştirecek ve destekleyecek.
Bağımsızlığın tanınması
Bu mesele sürekli olarak gündemde kalacak, sürekli olarak hem Brüksel hem Washington tarafından, Rusya-Abhazya ilişkilerinde herhangi bir uyumsuzluk oluşturmak için kullanılacak. Bu sebeple, elbette bu diplomatik oyunlara hazır olmak gerekiyor.
Resmi tanınmayla, yani politik-hukuki düzenlemelerle ilgili olarak, geçenlerde ortaya çıkan bazı Wikileaks belgeleri, Amerika Birleşik Devletlerinin Abhazya ve Güney Osetya’nın Latin Amerika’daki bazı devletlerce tanınmasına engel olduğunu gösteriyor. Benzer durumlar, belki de küçük Avrupa ülkelerinin Abhazya’yı tanıma konusunda ciddi istekleri karşısında yine aynısı olacak.
Abhaz diasporası
Dinamik şekilde gelişen Rusya-Türkiye ilişkileri, sıkı bir baskıya rağmen yine de belirli bir imkanı olan Türkiye’deki Kafkasya halkları diasporalarının pozisyonuna olumlu etki edebilirdi.
Jeopolitik
Abhazya ve aynı zamanda Güney Osetya ile ilgili genel duruma gelince, çeşitli provokasyonlara ve Kafkasya’da şartların daha da kötüye gitmesine hazır olmak gerekiyor. Çünkü dünyada genel durum, hakkında çok şey söylenilen ‘yenilenmeye’ rağmen çok gergin.
Diyelim ki, ABD Senatosu Rusya’nın Abhazya ve Güney Osetya’yı ‘işgalini’ tanıdı. ABD yüksek yasama organının kararının, yürütme organlarının uygulamalarını etkilememesini düşünemeyiz. Biliyoruz ki, Senatonun oldukça ciddi bir rolü var. Bundan dolayı burada bir kez daha, Abhazya devlet başkanlığı seçimlerinde görülen demokratik değerlere bağlılığın, Rusya-Abhazya ilişkilerini doğru yorumlamaya yardımcı olmasını umut ediyoruz.
Mülkiyet sorunu
Abhazya’nın Rus vatandaşlarını ilgilendiren bir mülkiyet sorunundan bahsetmek mümkün. Ancak evlerinden olanlar sadece Ruslar değil, Abhazlar ve diğer halklardan da bu sorunu yaşayanlar var. Bu konu aslında etnik ilişkilerle ilgili değil, geçen on yılın bir sonucu. Sorun özellikle 1996’dan 2008’e kadar uygulanan ambargodan kaynaklandı. Ayrıca, sadece Abhazya’da ve Kafkasya’da değil, postsovyet alanının tümünde son yirmi yıl boyunca var olan kaos ve sosyo-politik istikrarsızlık da etkili oldu.
Elbette, mülkiyet meselesinin çözümü için Abhaz yasamasında düzenleme gerekiyor. Yasal altyapı aynı zamanda yabancı yatırımcıları da kısıtlıyor. Yabancı bir yatırımcının Abhazya yasaları ile tanıştıktan sonra uzun vadeli yatırımlara karar vermesi şüpheli.
Vatandaşlık
Rusya pasaportunun, zamanında gerçekten tek amaçla verildiğine dikkat çekmek istiyorum. Bu, kendi ülkesinde kapalı kalmış olan Abhazya vatandaşlarına ülke dışına çıkabilmeleri için bir insani yardım idi. 2008’de ise durum değişti. Tanınmanın ve anlaşmaların imzalanmasının ardından, durum sadece vatandaşlık-hukuk alanında değil, ekonomik kuruluşlar arasındaki ortak hareket alanında da zorlaştı. Gümrük vergileri ve çifte vergilendirme meseleleri gibi… Bu meseleler yavaşça çözülüyor, ancak bürokrasi aracının ortak hastalığı söz konusu.
Bununla beraber, ülkelerimizin vatandaşları arasındaki insani ve ticari ilişkilere engel olan olumsuzluklar giderek artıyor. Sınır problemi neredeyse kilit mesele, çünkü bu herkesin mağdur olduğu bir şey. Ben de Abhazya’ya girişi çıkış yapıyorum. Kendi tecrübeme dayanarak şunu söyleyebilirim ki, durum kötüleşiyor.
30 Eylül’de Vestnik Kavkaza’da yayımlanan bu yazı Özlem Güngör tarafından Ajans Kafkas için Türkçeye çevrildi.
Anasayfam Yap
Favorilerime Ekle
